"Asymetria Miednicy u koni wyścigowych” wybrane fragmenty artykułu Nicolas Rossa PG.Dip.Mc Timoney Animal Manipulation (Uniwersytet w Wali), tłumaczenie Maria Papala, „European Trainer”, 2007r., nr 19, str.62.

Kulawizna jest najczęstszą przyczyną zaprzestania treningu koni wyścigowych (w 1985 roku było to, aż 68% przypadków w Anglii). Tylko 10% z tych niezdolnych do treningu koni była spowodowana urazem ścięgien. Ścięgno przy mięśniu zwanym zginaczem powierzchownym palców (superficial digital flexor tendon) jest najczęstszą przyczyną kulawizn u koni atletycznych (Good Sihp 1993 r). Dlatego tak ważne jest aby znaleźć wszystkie przyczyny powodujące naderwanie ścięgien i znaleźć metody zapobiegania temu, jako część programu treningowego koni.

Część zadnia konia zapewnia napęd, przy czym kończyny przednie wspierają utrzymanie 60 % wagi ciała konia (dla koni innych niż wyścigowe te proporcje są rożne, zależne też od stopnia zebrania konia. Np. u koni mocno zebranych, ciężar na przednie kończyny może wynieść 52% - "Saddles" Rusel H.Beatie, MP). Problemy, które wpływają na strukturę końskiej miednicy mogą powodować nie tylko kiepskie wyniki w zawodach, ale także nierównomierne kroki i prowadzić do kulawizny tylnych nóg.

Jest parę naukowych raportów nad częstotliwością wykrzywienia miednicy, np. Bathe(2002 r.) odkrył, że większość ciężko pracujących koni (koni sportowych w intensywnym treningu) ma tendencję do pewnego stopnia asymetrii miednicy...Dalin i inni (1985) sprawdził czy asymetrie miednicy u koni Standartbred Trotters maja współzależność z niewysokimi wynikami tych koni. Zmierzył różnice wysokości pomiędzy lewą i prawą stroną bulwy krzyżowej. Z 500 koni, 39 miało znaczące asymetrie… Asymetryczne konie miały znacząco gorsze wyniki, niż konie bez tej asymetrii – konie proste, równe (przyp.) . Wszystkie badane konie były w treningu i brały udział wyścigach w Szwecji na lewostronnym torze. Zauważył on również, że asymetryczne konie mają większą budowę ciała niż te z zachowaną symetrią. Badania z roku 2006, Stubbs i inni w połączeniu z Klubem Dżokejskim z Hong Kongu koni wyścigowych przeznaczonych do eutanazji wyjawiły, że jednym z rezultatów treningu było wykrzywienie struktury miednicy…. Badania sugerują, że asymetryczna struktura miednicy spowodowana jest niewłaściwym treningiem lub przeciążeniem poprzez trening, które w rezultacie prowadzi do bólu motorycznych części ciała, następnie prowadzi do kolejnych zniekształceń miednicy.

Można domyślać się, że koń próbując zniwelować ból w okolicach zadnich przenosi cały ciężar ciała na przednie kończyny, skutkiem, czego może być uraz nóg przednich. Jeżeli sugerowane teza Nicolas Rossa znajdzie poparcie wśród innych naukowców, jako część treningu koni będzie lub powinno być używanie zabiegów fizjoterapeutycznych tj.np. chiropraktyka, masaże i inne… Udowodnione jest, że techniki fizjoterapeutyczne mogą wywrzeć ogromną rolę tam gdzie medycyna weterynaryjna zawiodła (Green, 2006) … Manipulacja ręczna prowadzi do relaksacji mięśni i koryguje nieprawidłowe motoryczne części ciała.

(M.P.)

Znaczenie rozgrzewki i ostudzenia mięśni dla koni wyścigowych

(i nie tylko dla tych koni, M.P.). Tłumaczenie, wybór fragmentów Maria Papala. Tytuł orginału: “The Importance of Warm-up and Cool-down for the Racehorse”, by Nicole Rossa, „European Trainer” 2007, nr.12, s.22.

Sportowcy zwracają wielką uwagę na szczegóły związane z rozgrzewką i chłodzeniem podczas zwodów. Badania naukowe pokazują, że rozgrzewka przed zawodami jest ważnym elementem w przygotowaniach podnoszących wyniki i potencjalne zminimalizowanie urazów. Przebadane były zarówno psychologiczne jak i fizjologiczne korzyści, niemniej fizjolodzy są podzieleni w opiniach, jeśli chodzi o rozgrzewkę. Opinie naukowców dotyczące chłodzenia po zawodach są bardziej ujednolicone, i zalecają aktywne chłodzenie ciała po wysiłku bardziej niż te pasywne.

Istnieje limit dotyczący badań naukowych omawiających pozytywne skutki rozgrzewki jak i chłodzenia u koni wyścigowych, to jest temat, który wymaga dalszych badań. Ważna rola rozgrzewki przed wyścigami. W jaki sposób przeprowadzana jest rozgrzewka zależy od sportu ( rodzaju wyścigu) Głównym rozważaniem metodologicznym podczas rozgrzewki przed wyścigami jest:, kiedy przed wyścigiem powinno się rozgrzewać, jak długo powinna trwać rozgrzewka, i jak intensywne powinny być ćwiczenia. Dwie przyczyny, dla których rozgrzewa się konie przed zawodami to: 1. Osiąganie lepszych wyników podczas zawodów. 2. Wydatne zmniejszenia ryzyka urazów. Czas rozgrzewki będzie zarówno psychologiczne jak i fizjologiczne przynosić korzyści: bezpośrednio dla systemu oddechowego, systemu krążenia i nerwowo-mięśniowego.

Rozgrzewka polega na aktywności, zwiększającej temperaturę ciała, przygotowuje na zwiększony wysiłek (np. zawody). Wraz z temperaturą wzrasta przepływ krwi, oraz tlenu. Zwiększenie stopniowe pracy mięśni poprawia wydolność oddechową i redukuje tworzenie się kwasu mlekowego. W związku z tym, dobra rozgrzewka powinna nastąpić przed przemęczeniem związanym z pojawieniem się kwasu mlekowego. (Fizjologiczne negatywne skutki nadmiernej rozgrzewki - za długa może mieć ujemne efekty, tak samo jak słaba rozgrzewka. Wzrost temperatury spowodowanym zbyt mocną rozgrzewką może spowodować odwodnienie, zaburzenie elektrolitowe, jak również produkcję kwasu mlekowego i zmęczenie mięśni przed zawodami).

Rozgrzewka może zwiększyć rozpiętość ruchów przez: wydłużenie kroków i poprawę koordynacji ruchowej w rezultacie osłabić prawdopodobieństwo strachu, nadwerężenia i napięć. Rozgrzewka powinna być zależna od temperatury otoczenia. Gdy jest zimno mięśnie mogą potrzebować dłuższej rozgrzewki niż podczas upałów, żeby osiągnąć optymalną temperaturę.

Aktywna rozgrzewka przed wyścigami - program rozgrzewki będzie się rozpoczynał od ćwiczeń poprawiających wydolność oddechową takich jak: stęp, kłus, żeby zwiększyć bicie serca (jednakże poniżej 170 uderzeń na minutę), zwiększyć temperaturę mięśni. Większość koni wyścigowych ma rutynowo rozgrzewkę w formie stępu na demonstracyjnym ringu przed wyścigami, a następnie galop do linii startu – do bramek startowych.

Pasywna rozgrzewka - aktywna rozgrzewka w formie ćwiczeń ma większe znaczenie niż pasywna, gdyż powoduje wzrost tempa bicia serca. Jednakże pasywna w niektórych okolicznościach może także mieć swoje korzyści. Pasywna jest to po prostu masaż, który powoduje wzrost temperatury mięśni (rozgrzanie mięśni) i zmienia napięcia mięśniowe. Masaż także relaksuje, dzięki niemu możliwe jest sprawdzenie czy podczas przewozu zwierzęcia nie nastąpił mini uraz, który powoduje ból. Ważne jest jednak wyczucie czasu - nie stosuje się masażu krótko przed zawodami. Masaż stosowany u sportowców (ludzi) jest częścią rozgrzewki, jednakże brakuje niestety badań naukowych (jest ich niewiele) dotyczących wpływu masażu i zapobieganiu przez jego użycie powstawania urazów u koni podczas wyścigów. Są pewne dowody naukowe, które udowadniają, że masaż powoduje wzrost rozpiętości ruchów, wydłużenie kroków i przez to ma potencjalnie pozytywne efekty na wyniki. (Według mojej opinii, masaż nie powinien być zastępowany aktywną rozgrzewką, powinien być tylko dodatkiem do niej tak jak u sportowców- M.P.).

Rozciąganie może być stosowane tylko po masażu, kiedy mięśnie są rozgrzane (lub po ćwiczeniach – M.P.), naukowe dowody potwierdzają jego skuteczność, lecz również dokumentują jego negatywne skutki. Nowe technologie rozwinęły także tzw. masażery (derki do masażu), które mają swoiste działanie…( są alternatywą dla masaży ręcznych, jednakże o ich skuteczności nie chcę się wypowiadać, gdyż ich nigdy nie stosowałam dla koni, wiem natomiast o niektórych masażerach dla ludzi i wiem też, że nie zastąpiłabym masażu manualnego na tego typu urządzenie, chyba, że jedynie dla relaksu. MP).

Cel ostudzenia powysiłkowego...

Dalszą część artykułu muszę jeszcze opracować...M.P.

Jakie są skutki złego dopasowania siodła lub siodła zniszczonego?

• Może powodować zły balans konia
• Ucisk na kręgosłup - część grzbietową
• Ucisk na części lędźwiowe
• Obtarcia skóry

Ból spowodowany złym naciskiem w początkowym okresie może objawić się różnorodnymi odmowami konia, brakiem posłuszeństwa, brykaniem, wierzganiem, potykaniem się konia, nierównomiernym chodem. Złe dopasowanie siodła powoduje także widoczne guzki lub obtarcia, wewnętrznie: zmiany mięśniowe (złe ich rozwinięcie, dysfunkcje) dalej może to nawet prowadzić do deformacji kośćca. Obtarcia są nieprzyjemne, powodują ból i mogą spowodować miejscowe zapalenia.

Zbyt długie siodło (zbyt duże) lub niepoprawnie zrobione, uciskające chociażby w minimalnym stopniu na część lędźwiową może mieć następstwa związane ze układem moczowym konia, nawet w początkowej fazie niedopasowania. Ta część ciała konia kręgosłupa poza mięśniami i skórą nie ma żadnego poparcia w przeciwieństwie do części grzbietowej, która w zasadzie składa się ze skóry, mięśni, kręgosłupa, a także z klatki piersiowej złożonej z żeber.

Nierównomierne i silne uciski siodła powoduje zatracenie dostarczania krwi do mięśni, co powoduje zniszczenie receptorów podskórnych, a ból towarzyszącemu temu zdarzeniu może zostać zapamiętany przez konia na długi czas. Dlatego ważne jest odpowiednie dobranie siodła równocześnie dla konia jak i jeźdźca, niezaburzające centrum grawitacji konia, nauczenie się odpowiedniego balansu ciała i równomiernego rozprowadzania ciężaru na siodło przez jeźdźca.

Najczęstsze przyczyny ucisków, nacisków, otarć i/ lub ich miejsca występowania:
• Otarcie, guzy w okolicy przedniego łęku lub jego części, może nastąpić czasami tylko wtedy, gdy koń obniża swoją głowę lub ją skręca.
• Otarcia i bruzdy na grzbiecie, gdy siodło się porusza – zazwyczaj oznacza to, że siodło jest za małe lub za duże, pęknięte albo popręg jest źle dopasowany.
• Złamana lub nadpęknięta terlica.
• Niepoprawnie zrobione siodło. Asymetryczne podbicie siodła, jednostronny nacisk na którąś ze stron.
• Niepoprawnie zrobione siodło. Poprawnie zrobione siodło powinno mieć, najniższy punkt dokładnie w połowie drogi przedniego łęku i tylniego łęku. Niektóre siodła (zwykle te tańsze) najgłębsze miejsce mają posunięte bardziej na tylni łęk, co powoduje siadanie na części lędźwiowej, a przynajmniej większe obciążenie właśnie tej części konia.
• Niepoprawnie zrobione siodło. Siodła o zbyt grubej skórze, sztywnej i zniszczonej w miejscu siedziska. Również nie polecam bardzo grubych czapraków.
• Brudne czapraki, siodła.
• Strzemiona nie dopasowane do jeźdźca stopy lub nierównomierne ich długości.
• Okres wakacji konia tzn. zaraz po nich lub podczas treningu, który ma na celu zwiększenie masy mięśniowej konia, nierównomierny rozrost mięśni lub ich brak.

Minimum dopasowania siodła:
1.Łęk terlicy powinien pasować do kłębu – nie powinien dotykać jego górnej część, być zrównoważony po obu stronach. Są dwa główne kształty łęku terlicy odwrócone: „V” często stosowane u wąskich koni np. koni wyścigowych, i „U” u koni krępych tj. jak cob.
2.Luz na kłąb pomiędzy poduszkami podbicia powinien być wystarczająco szeroki na całej jego długości. Nie powinien mieć zwężeń, szczególnie na jego zakończeniu.
3.Terlica cała, niepęknięta.
4.Tybinka powinna być gładka, bez dziur, podobnie jak podbicie siodła. Poza tym siodło powinno przylegać nie za ciasno do boku konia (nie uciskać), jeżeli koń nie wyrobił (lub stracił) umięśnienie w tych częściach ciała, można wypełnić te miejsca odpowiednio dobranym (grubszym) czaprakiem.
5.Siodło powinno być stabilne, równomiernie położone (zbalansowane, zrównoważone) – najlepiej sprawdzić to stojąc za koniem.
6.Popręg powinien utrzymywać siodło, ale nie ograniczać ruchów konia.

Często oznaką „złego siodła” jest sztywność konia podczas skrętów, płaskie skoki, niechęć do poruszania się w chodach zebranych, nagłe agresywne zachowanie konia podczas próby siodłania lub zakładania innych rzeczy na grzbiet konia, a także przesadna wrażliwość w miejscu na całej długości popręgu

Masaże zdecydowanie pomagają przy dolegliwościach grzbietowych konia, jednak podstawą dobrego utrzymania konia w zdrowiu powinno być odpowiednie dobranie do niego sprzętu – masaże usprawniają, stymulują leczenie, ale nie leczą chorób, czy też zmian patologicznych.

Jeżeli nawet dla zwierzaka dobierze się odpowiednie np. siodło, które niestety będzie nie wygodne, nieprzystosowane do np. wielkości jeźdźca to i tak zaburzy się równowagę, balans konia.

Problemy z siodłem mogą też nastąpić w okresie wakacji konia tzn. zaraz po nich lub podczas treningu, który ma na celu zwiększenie masy mięśniowej konia. Często, gdy koń powiedzmy przybiera na wadze, najlepszym rozwiązaniem jest jazda na oklep, pożyczenie siodła lub kupno nowego.

Na rynku są dostepne korektory do siodel lub siodła, które mogą być regulowane - terlice, podpięcia np. w szerokości, powiększane lub pomniejszane w zależności od potrzeb - są drogie, jednak wydaje mi się, że są warte tych pieniędzy, tym bardziej, że wiele z nich ma także długą żywotność. M.P.

JOGA DLA JEŹDŹCA

Artykuł wymaga poprawek, korekty, nieskończony.. M.P.

Inspiracją tego krótkiego artykuły jest inny artykuł napisany przez Joannę Cieślik pod tytułem „Stres nauce jeździectwa szkodzi” (http://www.hipologia.pl/news/show/id/254/lang/pl). Mogłabym tylko nadpisać, że w pełni zgadzam się z opinią Pani Joanny. Zresztą taki miałam zamiar, aby dodać komentarz na jej stronie, oczywiście jak najbardziej pozytywny. Tylko, że jakoś nie mogę się powstrzymać, aby pozostawić ten temat sam w sobie. Jako, że sama kiedyś dostawałam lekcje jazdy (wyliczyłam, że w moim życiu brałam lekcje od co najmniej 15 instruktorów – więcej, ale w Irlandii przestalam liczyć) chciałam się wypowiedzieć na temat nauki relaksu na koniu, nie okazując krytyki dla swoich byłych nauczycieli, ale wspomnieć o czymś co w Polsce jest jeszcze mało popularne, mianowicie joga na koniu. Oczywiście uczestniczyłam w lekcjach jogi, tylko, że bez konia. Dlatego do artykułu, (który uważam za bardzo interesujący) posłużę się stroną dedykowaną tej tematyce: http://www.whoaga.com (staram się przetłumaczyć w miarę zrozumiale, pomijając niektóre elementy). W artykule wykorzystuje program technik Who-Aga
Dlaczego jeszcze piszę na ten temat?: 1. Lubię nowości. 2. Biorę pod uwagę dobro koni. 3. Jest we mnie nauczyciel, który chce podzielić się z wiedzą. 4. Mam przyjaciółkę i znajomych, którzy mocno praktykują jogę i często mnie namawiają, abym zaczęła regularnie ją wykonywać (znajdę czas w końcu i będę) - z sentymentu do nich. 5. Joga może być alternatywą dla bardziej nerwowych jeźdźców, a także dla instruktorów, którzy cenią jakość, a nie schemat w kółko powtarzanych ćwiczeń na koniu, które i tak często wykonywane są byle jak.
Co to jest joga ? - króciutko
Joga to zestaw ćwiczeń. Wykonuje się je początkowo pod nadzorem nauczyciela. Ćwiczenia odbywają się wraz z odpowiednimi oddechami oraz w odpowiednim skupieniu - osoby praktykujące jogę pewnie trochę czują niedosyt w tej definicji, bo w jodze ważne też są aspekty nie tylko prozdrowotne fizyczne, ale także duchowe, o czym pisać nie będę (więcej informacji można znaleźć w Internecie). Joga powoduje wzmocnienie i rozciągnięcie ciała, polepsza koncentrację, relaksuje.
Program Whoa - Ga skierowany jest dla grzbietu jeźdźca i poprzez odpowiednie ćwiczenia dąży się do uzyskania prawidłowego balansu, rozciągnięcia, uświadomienia sobie swojego ciała. Whoa-ga jest techniką jazdy bez siodła opiera się na delikatnym kontakcie jeźdźca z mięśniami grzbietowymi konia. Umożliwia to na równoczesne rozciągnięcie końskiego grzbietu, obniżenie jego głowy oraz odpowiedniej relaksacji mięśni jeźdźca.
..Początkowo jazda konna odbywa się w grupie, ażeby uczniowie nie musieli się skupiać na kierowaniu koniem, tylko na ćwiczeniach… dopiero pod koniec programu szkoleniowego pozwala się na jazdę indywidualną, z ograniczeniem użycia wodzy. Finałem powinna się stać odpowiednia komunikacja z koniem poprzez odpowiednią pozycję jeźdźca z równoczesnym umiejętnie wysyłanym znakiem (subtelnym).
Joga kieruje się ogólną zasadą świadomości swojego ciała i balansu. Ćwiczenia jogistyczne (techniki) – pozycje jogi zwane asanami pomagają w lekcjach jazdy w różnych stylach jazdy. Różnorodność pozycji ćwiczeń pozwalają studentom na wyczuciu lepszego balansu, rozluźnieniu stawu biodrowego i tym samym zwiększeniu komfortu jazdy konnej…
…Balans jest kluczem jazdy konnej. Koń, na którym jeźdźmy czuje każdy nasz ruch, każde zle zbalansowanie jest widoczne w złych ruchach konia (jeżeli doczytałeś do tego momentu bardzo się cieszę, zobacz sam: jeżeli masz ikrę i dodatkowo gdzieś hula się w Twoim otoczeniu młody, ledwo zajeżdżony koń, spróbuj wsiąść na niego i pochylić się w jedną ze swoich stron. Koń młody, zrelaksowany powinien podążyć za uciskiem, w skrajnym przypadku oboje wylądujecie na ziemi).

Najczęściej spotykane błędy podczas szkolenia koni

M.P.

Jakie są najczęściej spotykane błędy podczas szkolenia koni?
1.Pośpiech – to, co dla młodych trenerów wydaje się wiecznością dla koni jest tylko momentem, o którym szybko zapominają - no chyba, że jest to silna kara, wypadek i ból z tym zawiązany – to zapamiętywane bywa na całe życie.
2.Zbyt częste karanie – konie to z natury łagodne zwierzęta, mają swoją siłę, ale o niej często nie wiedzą, za to doskonale rozumieją, co sprawia im ból, albo, co jest dla nich nieprzyjemne. Jeżeli w szkoleniu młodego konia zbyt często używa się kary to wydłuża się praca z takim koniem. Wiem to z doświadczenia. Niektórzy ludzie mogą potępiać moją wypowiedź, ale na swoją obronę mogę tylko polecić im próbę zamiany stosowania częstych kar na częstsze stosowanie nagród – podejrzewam, że zaskoczą się w efektywności takiego działania.
3.Brak konsekwencji – jeżeli wymyśliłeś sobie, że o to koń ma teraz na mój sygnał zagalopować to nie przerywaj swoich próśb nawet, gdy koń nie reaguje. Może dawane sygnały dla konia są niezrozumiane przez niego, zmień postawę, bardziej się wyprostuj i ponów prośbę. Za każde nawet minimalnie dobrze wykonane zadanie daj mu nagrodę.
4.Nie koncentrowanie się na pracy – na to może składać się wiele elementów: nieprzespana noc, kłótnia z mężczyzną ( kobietą) Twojego życia, deszcz :). Jeżeli zauważasz swoje np. przemęczenie i brak koncentracji uwierz mi koń też to wyczuje, ba niektóre będą to skrzętnie wykorzystywać. Nie denerwuj się przy odmowach ze strony konia, tylko pozwól sobie na jeden łatwiejszy dzień. Zawsze możesz pracować nad przypomnieniem koniowi starych elementów nauki, które chętnie dla Ciebie wykona albo pójść z nim na spacer.
5.Używanie zbyt mocnych pomocy lub zbyt ich częste używanie – konie to z natury delikatne stworzenia, na swoim grzbiecie wyczują muchę to, co dopiero bat, ostrogę i inne przyrządy. Radziłabym w początkowej fazie nauki konia, schować na górną półkę i zamknąć na kluczyk te przyrządy - dlatego, że jesteś inteligentnym człowiekiem i potrafisz wykorzystać swój umysł do nauki konia. Nawet pomoce typu łydka lepiej nie używać za często, bo konia znieczulisz. Polecam książkę Jane Savoie Wszechstronne Szkolenie Koni, a także opracowania trenera, Wojciecha Mickunasa.

Jakie niezbędne przyrządy są przy początkowym szkoleniu konia? W zależności od techniki, jaką chcesz używać, mi znane są dwie: technika naturalna i klasyczna. Te dwie techniki, czasami uważane za przeciwstawne - nie wiedzieć, czemu jedni krytykują drugich. Klasyczna, czyli „stara” wykorzystuje elementy naturalne, czyli odwieczne w świecie koni - mają wspólną zasadę: koń ma wykonywać wszystkie Twoje polecenia, które mu zadasz, a przy tym zawsze trzeba starać się, aby był zrelaksowany i się nie bał. Techniki naturalne są dla mnie mniej znane, (chociaż stosowałam ich elementy przy lonżowaniu koni, pomocne dla osób hm,… którym lonża wiecznie plącze się wokół palców ;) ).Trzeba być w posiadaniu ogrodzonego terenu, najlepiej w kształcie koła i uczyć się naturalnych zachowań koni i jego języka, by móc potem wykorzystać tą wiedzę w jego szkoleniu. Technika ta polega, tak jakby na rozmowie z koniem i stawanie się jego przywódcą naturalnym, podobnie jak ma to miejsce w stadzie koni. W Internecie można znaleźć wiele ciekawych opracowań na ten temat, np. Monty Roberts

Klasyczni „zaklinacze koni” używają wielu pomocy, tj: lonża – lina do lonżowania - pas do lonżowania (aby zapobiec obtarciu skóry, pod pas można zastosować czaprak), kaweson (cavesson) lub jego odpowiednik np. specjalny kantar, istotny jest także bat do lonżowania.

Po wyuczeniu konia wszystkich chodów i przeczuciu, że koń posiada dobry balans w każdym z nich (tu fajnie jest sprawdzić, konia na terenie zamkniętym bez użycia lonży) można powoli uczyć konia chodzić na wypięciu, powoli zacząć budować jego mięśnie zadu (urozmaicać coraz bardziej teren pracy dla niego). Dobrze jest też uczyć konia skoków, nawet, gdy naszym zamierzeniem nie jest stworzenie konia skokowego, pomocne mogłoby to być w budowaniu jego umięśnienia. Urządzeniem do dalszej pracy z koniem jest np. wodza pessoa (system do lonżowania - przez niektórych bardzo źle odbierany, ze względu na pewne wady tego przyrządu), które trzeba używać rozsądnie i o pomoc w ich zastosowaniu najlepiej poradzić się osoby z większym doświadczeniem (ja np. używałam go tylko z kawasenem, nigdy z wędzidłowym ogłowiem, a zdaje się, że niektórzy trenerzy używają go w ten sposób). Poza tym można odnaleźć na rynku wiele innych patentów, jednak nie pomogą one, jeżeli nie nauczy się konia podstaw, które będzie wykonywał z łatwością i bez zmęczenia.

PS. W najnowszym miesięczniku „Koński Targ” nr 1.2009, znalazłam artykuł nawiązujący do szkolenia koni, autorką jego jest Pani Ewa Kochalska, a tytuł jego brzmi „A był taki elastyczny” s.13. Jeden z akapitów rozpoczynający się cytatem „Koń póki młody to bryka, a na starość utyka” wspomina właśnie o tym, co każdy trener biorący odpowiedzialność za szkolenie swoich pupili potwierdzi, że: „szczególną uwagę należy poświęcić pracy z młodymi końmi”, i na dodatek „Nie wystarczy wykazać się cierpliwością, ale trzeba również podeprzeć się stosowną wiedzą. Przede wszystkim trzeba mieć świadomość, że zbyt wczesne zajeżdżanie konia bardzo niekorzystnie odbija się na jego kondycji fizycznej i psychicznej, co niestety pozostawia swój ślad na całe jego życie. Na młody i nie w pełni rozwinięty organizm duży wpływ ma ciężar jeźdźca i sposób jazdy...” Warto też zacytować następny ustęp tekstu, mianowicie „Każdy koń ma inne wymagania i możliwości, dlatego tok treningu powinien być dopasowany indywidualnie”.

Zachęcam do lektur ( Bibliografia ksiazek o koniach ), które będą zapewne pomocne. Można odwołać się do polskich autorów, przekładów, lecz warto jest też czytać teksty w języku oryginalnym. Ja osobiście korzystałam z pomocy osób, u których pracowałam, także pogłębiając wiedzę w książkach, ale nie posiadam stopnia instruktora czy trenera. M.P.

2010 r. Na stronach hipologia.pl odnalazlam ciekawy link do strony: http://www.lucznictwokonne.pl, gdzie umieszczono interesujący wątek doyczący INSTRUKCJI ( zob ) UJEŻDŻANIA KONI z roku 1936. Warto zapoznać się z nią. W swoim artykule nie uwzględnilam niechęci konia do wykonywania zadania z powodów jego stanu zdrowia, zlego stanu psycho-fizycznego. Oczywiście w takiej sytuacji należy najpierw zadbać o zdrowie konia, a później troszczyć się o jego nauczanie.